|
|
MILUTIN
MILANKOVIĆ (1879 - 1958)
120 od rođenja i 90 godina od dolaska na Beogradski univerzitet
| Godina
1999. može se proglasiti značajnom po dvostrukom jubileju
kada je u pitanju naš veliki i proslavljeni naučnik Milutin
Milanković. Da se podsetimo na ta dva datuma: 28. maja 1879.
godine, dakle pre 120 godina, u Dalju je rođen Milutin kao
najstarije dete u porodici Milanković, od oca Milana i majke
Jelisavete, rođene Muačević, a 3. oktobra 1909. godine, pre
90 godina, Milanković je, napustivši Beč, umesto inženjerske
prakse i građevinarstva, započeo profesorsku karijeru na Beogradskom
univerzitetu. Zvaničan ukaz o Milankovićevom postavljenju
potpisan je 22. septembra 1909. godine od strane tadašnjeg
|
Milutin
Milanković
|
ministra
prosvete Ljubomira Stojanovića, a interesantno je da se Milankovičeva
kuća u Beogradu, koja je sazidana 1926. godine i u kojoj je veliki
naučnik živeo sve do svoje smrti 1958. godine, danas nalazi u ulici
koja nosi ime ovog nekadašnjeg ministra. Milanković
je po profesiji bio građevinac, astronom, matematičar, geofizičar,
ali iznad svega utemeljivač moderne klimatologije i klimatskog modeliranja.
Radeći na problemu uticaja astronomskih faktora na klimu u toku
geološke prošlosti Zemlje, Milanković je na egzaktan način objasnio
periodizacije nastanka, razvoja i povlačenja glacijalnih faza u
toku proteklih 600 000 godina. Primenjujući matematički aparat i
koristeći prethodna saznanja Ademara, Krola, Leverijea, Pilgrima
i uz svesrdnu pomoć svoga kolege, astronoma Vojislava Miškovića,
Milanković je dokazao da su precesija, promena nagiba ose rotacije
i ekscentrična putanja Zemlje oko Sunca dominantni dugoperiodični
faktori na promenu klime u geološkoj proslošti. Sam je, naravno,
dao najveći doprinos. Milanković, međutim, nije samo po tome poznat.
Njegovo delo "Kanon osunčavanja Zemlje i njegova primena na
problem ledenih doba" predstavlja najznačajnije delo srpske
nauke u dvadesetom veku, a proračun količine osunčavanja i srednje
godišnje temperature Marsove površine i donjeg sloja njegove atmosfere
dokazano je kasnijim kosmičkim istraživanjima, ali najvažnije je
bilo to da su se Milankovićevi proračuni pokazali potpuno ispravnim.
Milankovićev kalendar je do sada najpreciznije urađen kalendar.
Gregorijanski je sadržavao dva krupna nedostatka: za godinu je uzimano
da ima 365 i 1/4 dana i da 235 lunarnih meseci predstavlja tačno
19 solarnih godina. Milanković je svoj kalendar bazirao na anulaciji
tadašnjih 13 dana, novi kalendar je doveden na isti datum kao Gregorijanski,
prestupne godine mogu biti one koje su deljive sa 4 bez ostatka,
a sekularne godine biće samo onda prestupne ako njihov broj vekova
kada se podeli sa 9 daje ostatak 2 ili 6. Sve ostale sekularne godine
su proste, što daje potpunu preciznost do 2 800. godine, odnosno
do tada ne može biti nikakvog razmimoilaženja sa sadašnjim Gregorijanskim
kalendarom. Ovako koncipiran Milankovićev kalendar je trebalo korigovati
tek posle 28 800 godina, ali, nažalost, ni do dana današnjeg, iako
je u suštini prihvaćen na Svepravoslavnom kongresu 30. maja 1923.
godine u Carigradu, nikada nije zaživeo. |
|
| |
|
